សារដាស់តឿនដល់ក្មេងជំនាន់ក្រោយ
(កណ្ដាល)៖ រស់ ណម បានបញ្ជាក់បន្ថែមថា៖ «ក្មេងជំនាន់ក្រោយគួរសិក្សាស្វែងយល់ពីរបបខ្មែរក្រហមឱ្យបានច្បាស់លាស់ ព្រោះរឿងរ៉ាវទាំងនេះគឺជាបទពិសោធន៍ដែលមនុស្សចាស់ជំនាន់មុនបានបន្សល់ទុកសម្រាប់ផ្តល់ជាចំណេះដឹងឱ្យក្មេងៗជំនាន់ក្រោយបានយល់ដឹង»។ រស់ ណម បច្ចុប្បន្នមានអាយុ៧១ឆ្នាំ មានស្រុកកំណើត និងរស់នៅភូមិក្ដីកណ្តាល ឃុំសារិកាកែវ ស្រុកល្វាឯម ខេត្តកណ្តាល។ ណម មានបងប្អូនបង្កើតសរុបចំនួន១១នាក់ ក្នុងនោះមានប្រុសចំនួន៧នាក់ និងស្រីចំនួន៤នាក់។ មុនពេលមានការធ្វើរដ្ឋប្រហារ ណម បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយនឹងស្វាមីរួចរាល់។ នាពេលនោះ ណម ជាកសិករ ចំណែកឯប្ដីគឺជាអ្នកមើលសត្វ។...
ជីវិតដែលធ្លាប់តែមានភាពស្ងប់សុខ ស្រាប់តែត្រូវផ្លាស់ប្តូរទាំងស្រុង
(កណ្ដាល)៖ ផៃ ឈុំ មានអាយុ៧៣ឆ្នាំ រស់នៅភូមិក្តីកណ្តាល ឃុំសារិកាកែវ ស្រុកល្វាឯម ខេត្តកណ្តាល។ ក្នុងគ្រួសារដែលមានឪពុកម្តាយជាកសិករ ឈុំ គឺជាកូនប្រុសពៅក្នុងចំណោមបងប្អូនបួននាក់ ក្នុងនោះមានប្រុសពីរនាក់ និងស្រីពីរនាក់។ មុនពេលមានព្រឹត្តិការណ៍រដ្ឋប្រហារកើតឡើងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ឈុំ បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយភរិយា ហើយប្រកបរបរជាអ្នកនេសាទដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត។ ឈុំ បាននិយាយថា៖ «ជីវិតដែលធ្លាប់តែមានភាពស្ងប់សុខ ស្រាប់តែត្រូវផ្លាស់ប្តូរទាំងស្រុងនៅពេលដែលខ្មែរក្រហមចូលគ្រប់គ្រង»។ នៅពេលដែលខ្មែរក្រហមចូលកាន់កាប់អំណាច ការជម្លៀសប្រជាជនចាប់ផ្តើម។ ឈុំ និងក្រុមគ្រួសារត្រូវបានបង្ខំឱ្យចាកចេញពីស្រុកកំណើតទៅខេត្តបាត់ដំបង។...
រត់គេចពីការចាក់ថ្នាំសម្លាប់
(កណ្ដាល)៖ ប្រុញ ណយ មានអាយុ៦៨ឆ្នាំ បច្ចុប្បន្នរស់នៅក្នុងភូមិក្តីកណ្តាល ឃុំសារិកាកែវ ស្រុកល្វាឯម ខេត្តកណ្តាល។ ណយ ធ្លាប់បានរស់នៅជាមួយម្តាយចុង និងមិនមានឱកាសទទួលបានការសិក្សារៀនសូត្រឡើយ។ នៅពេលនោះគាត់មានភារកិច្ចមើលថែផ្ទះសំបែង និងការងារចិញ្ចឹមសត្វ និងដាក់ចំណីជ្រូក។ នៅឆ្នាំ១៩៧៥ ខ្មែរក្រហមបានចូលកាន់កាប់តំបន់ដែល ណយ រស់នៅហើយគាត់ត្រូវបានជម្លៀសចេញពីទីលំនៅទៅតំបន់មាត់ទន្លេ និងបន្តទៅភូមិទួលទ្រាល។ ក្នុងនាមជាប្រជាជនថ្មី ការរស់នៅមានភាពលំបាកខ្លាំង ដោយសារត្រូវបង្ខំឱ្យធ្វើការងារធ្ងន់ៗជាច្រើនប្រភេទ រាប់ចាប់តាំងពីការច្រូតស្រូវ និងដាំពោត។ នៅក្នុងរបបខ្មែរក្រហម...
ពងទាមួយគ្រាប់ ចែកគ្នា៧នាក់
(ក្រចេះ)៖ ម៉ី មឿន មានអាយុ៦៨ឆ្នាំ រស់នៅភូមិយាវ ឃុំកំពង់ចាម ស្រុកសំបូរ ខេត្តក្រចេះ។ មឿន បានរៀបរាប់យ៉ាងលម្អិតអំពីការឆ្លងកាត់យ៉ាងលំបាកក្នុងរបបខ្មែរក្រហមដូចខាងក្រោម៖ នៅពេលដែលខ្មែរក្រហមចូលកាន់កាប់តំបន់ដែល មឿន រស់នៅ។ ពេលនោះគាត់ស្ថិតនៅក្នុងវ័យកុមារភាព និងត្រូវបានគេបង្ខំឱ្យចូលធ្វើការនៅក្នុងកងចល័ត ហើយតម្រូវឱ្យបំពេញការងារយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរហួសពីកម្លាំង។ ការងារចម្បងដែល មឿន ត្រូវធ្វើក្នុងអំឡុងពេលនោះ គឺជីកប្រឡាយ និងលើកទំនប់។ មឿន បាននិយាយថា របបនោះបានប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្មកុមារដោយគ្មានការយោគយល់ ឬគិតគូរពីសុខភាពរបស់កុមារឡើយ។...
ទុកតែប្រជាជនដែលគ្មានចំណេះដឹង ព្រោះងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រង
(សៀមរាប)៖ សៀន សួង មានអាយុ៧៦ឆ្នាំ មានទីកន្លែងកំណើត និងរស់នៅក្នុងភូមិត្រពាំងត្រែង សង្កាត់សាលាកំរើក ក្រុងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប។ បច្ចុប្បន្ន សួង ឈឺសន្លាក់ដៃជើង និងឈឺចង្កេះជាប្រចាំ។ នៅឆ្នាំ១៩៧០ សួង ធ្លាប់រស់នៅខេត្តកំពង់ស្ពឺជាមួយសាច់ញាតិ ក្រោយមកទើបផ្លាស់ប្ដូរទៅខេត្តសៀមរាបវិញ។ សួង ធ្លាប់បានឆ្លងកាត់ការទម្លាក់គ្រាប់ប្លោងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដែលបង្កឱ្យមានការខូចខាតផ្ទះសំបែង ទ្រព្យសម្បត្តិ ប្រជាជនរងរបួស និងបាត់បង់ជីវិតជាច្រើន។ ចន្លោះឆ្នាំ១៩៧០ ដល់ឆ្នាំ១៩៧៥...
បបររាវ និងថ្នាំអាចម៍ទន្សាយ
(សៀមរាប)៖ ក្អោប ហ៊ុន មានអាយុ៧៩ឆ្នាំ មានទីកន្លែងកំណើត និងរស់នៅភូមិជ្រាវ សង្កាត់ជ្រាវ ក្រុងសៀមរាប ខេត្តសៀមរាប។ ហ៊ុន បានចែករំលែករឿងរ៉ាវដ៏លំបាកដែលគាត់ធ្លាប់បានឆ្លងកាត់ប្រាប់ទៅកាន់អ្នកស្ម័គ្រចិត្តកម្ពុជា នៃអង្គការមជ្ឈមណ្ឌលឯកសារកម្ពុជា ដូចខាងក្រោម៖ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៩៧០ ដែលជាឆ្នាំនៃរដ្ឋប្រហារទម្លាក់សម្ដេចព្រះ នរោត្ដម សីហនុ។ នៅពេលនោះ ហ៊ុន រស់នៅជាមួយក្រុមគ្រួសារក្នុងភូមិជ្រាវ ខេត្តសៀមរាប។ តំបន់ដែល ហ៊ុន រស់នៅបានរងការទម្លាក់គ្រាប់បែក និងការបាញ់ប្លោងយ៉ាងខ្លាំងក្លាក្នុងគោលបំណងបណ្តេញកងទ័ពវៀតណាមចេញពីទឹកដីកម្ពុជា។...
ការបង្ខិតបង្ខំស្ទើរតែយកជីវិតទៅប្តូរ
(កំពង់ចាម)៖ ហម ហឿន អាយុ៧៩ឆ្នាំ រស់នៅភូមិពោន ឃុំទ្រាន ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម។ ជីវិតក្នុងវ័យកុមាររបស់ ហឿន មិនទទួលបានការរៀនសូត្រពេញលេញឡើយ ដោយសារស្ថានភាពជីវភាពគ្រួសារមានការខ្វះខាតខ្លាំង។ ឪពុកឈ្មោះ ហម ម្តាយឈ្មោះ ណយ និងមានបងប្អូនចំនួន៦នាក់។ បច្ចុប្បន្ន ហឿន រស់នៅជាមួយភរិយារបស់គាត់ឈ្មោះ កេត ឡាង។ នៅក្នុងអំឡុងពេលនៃការផ្ទុះសង្គ្រាមរវាងទាហាន និងខ្មែរក្រហម ហឿន...
ជនជាតិចាមត្រូវសម្លាប់សាកសពគរលើគ្នា ឈាមហូរពេញវាលស្រែ
(កំពង់ចាម)៖ គូ ច្រិច មានអាយុ៨០ កើតនៅឆ្នាំ១៩៤៤ បច្ចុប្បន្នរស់នៅភូមិពោន ឃុំទ្រាន ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម។ ច្រិច មានជំងឺទឹកនោមផ្អែម និងមានអាការហើមដៃជើង។ ច្រិច បានចែករំលែកសាច់រឿងរបស់គាត់ទៅអ្នកស្ម័គ្រចិត្តកម្ពុជាថា ក្នុងរបបសង្គមរាស្ត្រនិយម វ័យ២០ឆ្នាំ គាត់បានរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយប្ដីឈ្មោះ អ៊ាង។ ជីវភាពគ្រួសារមានភាពលំបាកខ្លាំង ខ្វះខាតអាហារបរិភោគ និងមានកូនជាច្រើនក្នុងបន្ទុក។ បន្ទាប់ពីរៀបការ ច្រិច ប្រកបរបរធ្វើស្រែចម្ការ ចំណែកស្វាមីជាអ្នកឡើងត្នោត...
ខ្ញុំបានឃើញឈ្លបធ្វើទារុណកម្មយ៉ាងព្រៃផ្សៃលើជនជាតិចាម
(កំពង់ចាម)៖ កេត ឡាង មានអាយុ៨៣ឆ្នាំ កើតនៅឆ្នាំ១៩៤១ ក្នុងភូមិពោន ឃុំទ្រាន ស្រុកកំពង់សៀម ខេត្តកំពង់ចាម។ បច្ចុប្បន្នគាត់រស់នៅជាមួយប្ដីឈ្មោះ ហម បឿន និងកូនស្រីរបស់គាត់ម្នាក់ទៀត។ ឡាង រៀបការនៅអាយុ១៦ឆ្នាំ ប្ដីរបស់គាត់ឈ្មោះ ហម ហឿន និងមានកូនចំនួន៦នាក់។ ឡាង រៀនបានត្រឹមថ្នាក់ទី២ ហើយគ្មានសាលារៀនត្រឹមត្រូវនោះទេ គឺនៅក្រោមដើមឈើ និងប្រក់ធាងដូង។ មុនការឡើងកាន់កាប់របស់ខ្មែរក្រហម...
ភី ភួង៖ ដេកបានតិចម៉ោងណាស់ជំនាន់អាពត
ភី ភួង អាយុ៧៨ឆ្នាំ រស់នៅភូមិមហារាជ ឃុំបឹងត្រាញ់ខាងត្បូង ស្រុកសំរោង ខេត្តតាកែវ។ ភួង បានរៀបការជាមួយឈ្មោះ ហែម អឿន នៅក្នុងសម័យសង្គមរាស្រ្ដនិយម និងបានរស់នៅជាមួយគ្នាយ៉ាងសុខសាន្ត។ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលរបបខ្មែរក្រហមចូលមកដល់ ជីវិតប្ដីប្រពន្ធរបស់គាត់ត្រូវបានបំបែកឱ្យបំពេញការងារផ្សេងគ្នា។ ខណៈពេលដែលប្ដីរបស់គាត់ ធ្វើការងារនៅកន្លែងកាស៊ីនបាយ(ក្នុងរោងបាយ) ភួង ត្រូវរ៉ាប់រងការងារធ្ងន់ៗក្នុងកងផលិតជី និងរែកសំណាប។ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ភួង ត្រូវក្រោកតាំងពីម៉ោង ៣ភ្លឺ ដើម្បីដើរប្រមូលលាមកមនុស្សពីធុងកៅស៊ូតាមផ្ទះ...
ខ្មែរក្រហមបង្ខំខ្ញុំឱ្យរុះរើដំបូលព្រះវិហារ
(ខេត្តស្វាយរៀង) ឡាយ ប៊ន មានអាយុ ៦៩ឆ្នាំ រស់នៅភូមិពពារ ឃុំស្វាយធំ ស្រុកស្វាយជ្រំ ខេត្តស្វាយរៀង។ ប៊ន មានឪពុកឈ្មោះ ឡាយ ប៊ិន និងម្តាយឈ្មោះ ញ៉េប សេង ហើយគាត់គឺជាកូនទី២ ក្នុងគ្រួសារដែលមានបងប្អូនប្រុសចំនួន ៤នាក់។ កាលពីកុមារភាព ប៊ន រៀនបានត្រឹមថ្នាក់ទី១១ (សង្គមចាស់)។ ប៊ន បានរៀបរាប់ថា...

